งานศพ > ขั้นตอนการสวดพระอภิธรรม
สวดพระอภิธรรม คืออะไร ขั้นตอน กำหนดการ กี่คืน และการทอดผ้าบังสุกุล
จำนวนวันสวดพระอภิธรรม ควรมีกี่วัน
การบำเพ็ญกุศล สวดพระอภิธรรมประจำคืน นิยมเริ่มจัดพิธีสวดพระอภิธรรมตั้งแต่วันตั้งศพเป็นต้นไปทุกคืน จนครบ 7 วัน แต่จะจัดให้มีการสวดพระอภิธรรม 3 คืน หรือ 5 คืน ก็ได้ ตามความสะดวกของผู้เป็นเจ้าภาพ
เป็นเจ้าภาพสวดพระอภิธรรม มีค่าใช้จ่ายเท่าไหร่
การเป็นเจ้าภาพ/จัดงานศพ อาจจะมีค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นได้ตั้งแต่หลักหมื่น จนถึง หลักล้าน ซึ่งจะขึ้นกับรายละเอียดต่างๆ เช่น ประเภทของพิธี ชนิดของโลงศพ ดอกไม้ประดับหีบศพ ของชำร่วย จำนวนแขกที่มาร่วมงาน อาหารเลี้ยงรับรอง เป็นต้น (อ่านรายละเอียดเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายในการจัดงานศพ)
สวดอภิธรรม เริ่มกี่โมง
เวลาที่พระสงฆ์เริ่มสวดพระอภิธรรมตามปกติในแต่ละคืน ส่วนมากพระสงฆ์จะเริ่มสวดเวลาประมาณ 18.30 น. ซึ่งอาจจะใช้เวลาสวดแตกต่างกัน โดยที่เร็วที่สุดประมาณ 30 นาที หรือ อย่างช้าก็ใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง ขึ้นกับแต่ละที่
ขั้นตอนการสวดพระอภิธรรม มีอะไรบ้าง
สำหรับขั้นตอนการปฏิบัติในพิธีการสวดพระอภิธรรม เมื่อถึงกำหนดเวลาตามประเพณนิยมหรือตามที่วัดกำหนด ให้พึงปฏิบัติดังนี้
-
นิมนต์พระสงฆ์ 4 รูป ขึ้นนั่งยังอาสนสงฆ์ ถวายน้ำร้อน - น้ำเย็น
-
เชิญเจ้าภาพหรือประธานหรือผู้แทนในพิธีสวดพระอภิธรรมประจำคืน โดยจุดธูป เทียนบูชาพระรัตนตรัย จุดธูป เทียนบูชาพระธรรม และจุดเครื่องทองน้อยหน้าศพ ตามลำดับ
-
ศาสนพิธีกรอาราธนาศีล ทุกคนรับศีล
-
พระสงฆ์สวดพระอภิธรรม (ศาสนพิธีกรต้องประสานกับพระสงฆ์ แม้ในปัจจุบัน ไม่นิยมอาราธนาธรรม แต่ยังมีบางท้องถิ่นเมื่อพระสงฆ์สวดพระอภิธรรม จะต้องมีการอาราธนาธรรมด้วย)
-
พระสงฆ์สวดพระอภิธรรมจบ ครบ 4 จบ ศาสนพิธีกรนำตู้พระธรรมและเครื่องสักการะ ถอยออกมาทางท้ายอาสน์สงฆ์
-
นำเครื่องไทยธรรม เข้าไปตั้ง ณ เบื้องหน้าพระสงฆ์
-
เชิญเจ้าภาพ หรือประธาน หรือผู้แทน ถวายเครื่องไทยธรรม
-
เมื่อพระสงฆ์รับเครื่องไทยธรรมแล้ว ให้นำเครื่องไทยธรรมออกมาไว้ด้านท้ายอาสน์สงฆ์ เพื่อจะได้ถวายพระสงฆ์ เมื่อเสร็จพิธี
-
ศาสนพิธีกรลาดภูษาโยง (เป็นหน้าที่ของศาสนพิธีกร)
-
เชิญผ้าไตร หรือผ้าสบง ให้เจ้าภาพหรือประธานทอดบนภูษาโยง ในลักษณะขวางภูษาโยง
-
พระสงฆ์พิจารณาผ้าบังสุกุล
-
พระสงฆ์อนุโมทนา
-
เจ้าภาพ หรือประธาน กรวดน้ำ - รับพร
-
เสร็จพิธีบำเพ็ญกุศลสวดพระอภิธรรมประจำคืน
คํากล่าวขอบคุณในงานสวดอภิธรรม
ขอบพระคุณ ทุกท่านที่กรุณามาร่วมไว้อาลัย หากมีสิ่งใด ขาดตกบกพร่องประการใด ในนามเจ้าภาพขอกราบอภัยเป็นอย่างมากไว้ ณ โอกาสนี้
ขออำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายมี ตลอดถึงคุณความดีที่เราทั้งหลายได้มาร่วมกระทำบำเพ็ญในวันนี้ ได้โปรดดลบันดาลให้ทุกท่านและครอบครัว จงประสบแต่ความสุขความเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป เทอญ
การเตรียมการสวดพระอภิธรรม ได้แก่ การจัดเตรียมสถานที่ การจัดเตรียมอุปกรณ์ การจัดเตรียมบุคลากร การจัดเตรียมกำหนดการ หากเป็นพิธีบำเพ็ญกุศลสวดพระอภิธรรมจะนิมนต์พระสงฆ์ สวดพระอภิธรรม จำนวน 4 รูป (จำนวนพระสงฆ์ที่นิยมในแต่ละพิธีนั้นคือ ไม่ต่ำกว่า 5 รูป (นิยมเป็นเลขคี่) เพื่อจะได้ครบองค์คณะสงฆ์ส่วนงานพระราชพิธี หรือพิธีของทางราชการนิยมนิมนต์พระสงฆ์ 10 รูป ทั้งงานมงคลและงานอวมงคล) และทั้งนี้จะต้องเตรียมสิ่งของสำหรับพิธีดังนี้
อุปกรณ์หลักที่ใช้ในงานศาสนพิธี
-
โต๊ะหมู่บูชา, พระพุทธรูป, แท่นกราบ
-
แจกันดอกไม้ หรือ พานพุ่ม
-
กระถางธูป, เชิงเทียน
-
ธูป เทียน บูชาพระ
-
เทียนชนวน
-
ที่กรวดน้ำ
-
สำลี กรรไกร เชื้อชนวน (น้ำมันเบนซิน + เทียนขี้ผึ้ง) ธูป เทียน
-
ใบปวารณา และจตุปัจจัยไทยธรรม
-
เครื่องขยายเสียงพร้อมอุปกรณ์
-
เครื่องรับรองพระสงฆ์ เช่น น้ำร้อน น้ำเย็น อาสนะหรือพรมนั่ง เสื่อ หมอนพิง
-
กระดาษเช็ดมือ กระโถน
อุปกรณ์เพิ่มเติมสำหรับ พิธีสวดพระอภิธรรม
-
ภูษาโยง (ถ้าศพมีฐานันดรศักดิ์ตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป ต้องเตรียมผ้าขาว
กว้างประมาณ 10 หรือ 12 นิ้ว ยาวเสมอกับแถวพระสงฆ์ จำนวน 1 ผืน เรียกว่า “ผ้ารองโยง”) ถ้าไม่มีให้ใช้ แถบทอง หรือสายโยง แทนก็ได้ -
เครื่องทองน้อย 1 - 2 ที่ (ตั้งหน้าหีบศพ)
-
ตู้พระอภิธรรม พร้อมโต๊ะตั้งตู้พระอภิธรรม
-
ผ้าไตร หรือผ้าสำหรับทอดบังสุกุล
-
เครื่องกะบะบูชาพระอภิธรรม (ในกรณีไม่มีเครื่องกะบะบูชา ให้ใช้ เชิงเทียน 1 คู่ แจกันดอกไม้ 1 คู่ และกระถางธูป 1 กระถาง ตั้งหน้าตู้พระอภิธรรมแทนเพื่อจุดบูชา)
อุปกรณ์เพิ่มเติมสำหรับ พิธีพระราชทานเพลิงศพ หรือฌาปนกิจศพ (อุปกรณ์เพิ่มจากการสวดพระอภิธรรม)
-
ธรรมาสน์เทศน์ คัมภีร์เทศน์ พัดรอง ตะลุ่ม พาน
-
เครื่องทองน้อย จำนวน 1 ชุด (สำหรับประธานจุดบูชาพระธรรม)
-
เทียนส่องธรรม
-
ผ้าไตร หรือผ้าสำหรับทอดบังสุกุล
-
เครื่องไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์
อุปกรณ์เพิ่มเติมสำหรับ พิธีทำบุญครบรอบวันตาย
-
อัฐิ / รูปผู้ตาย / ป้ายชื่อของบรรพบุรุษ
-
ภูษาโยง แถบทอง
-
โต๊ะหมู่อีก ๑ ชุด ใช้เป็นที่บูชาอัฐิ
-
ผ้าสำหรับทอดบังสุกุล
-
เครื่องทองน้อย
การบรรจุศพ/การฝังศพ/การออกสุสาน (กรณีไม่ได้ฌาปนกิจ)
-
การบรรจุศพ ณ ศาลาที่ตั้งบำเพ็ญกุศลศพสวดพระอภิธรรมวัดนั้น นิยมเริ่มประกอบพิธีบรรจุศพต่อจากที่ได้บำเพ็ญกุศลสวดพระอภิธรรมคืนสุดท้าย หรือเริ่มประกอบพิธีบรรจุศพต่อจากที่ได้บำเพ็ญกุศลอุทิศ ทำบุญครบ 7 วัน เมื่อประกอบพิธีบำเพ็ญกุศลเสร็จแล้ว
-
การบรรจุศพ ณ สุสานของวัดที่ตั้งศพบำเพ็ญกุศลสวดพระอภิธรรม นิยมเริ่มประกอบพิธีบรรจุศพต่อจากได้บำเพ็ญกุศลสวดพระอภิธรรมคืนสุดท้าย หรือนิยมเริ่มประกอบพิธีบรรจุศพต่อจากได้บำเพ็ญกุศลอุทิศศพ ครบ 7 วัน เมื่อประกอบพิธีบำเพ็ญกุศลเสร็จแล้ว ให้ทำพิธีบรรจุต่อไปทันที โดยนิมนต์พระสงฆ์นำศพไปยังสุสานบรรจุศพ 1 รูป
การเตรียมการ อุปกรณ์เครื่องใช้ในพิธีบรรจุศพ
-
ผ้าไตร หรือผ้าสบง อย่างน้อย 1 ผืน
- ก้อนดินเล็ก ๆ ห่อด้วยผ้าสีดำ หรือห่อด้วยกระดาษสีดำ มีจำนวนมากเพียงพอกับผู้ร่วมพิธี (คนละ 1 ก้อน)
- ดอกไม้สด ส่วนมากนิยมดอกกุหลาบ จำนวนเพียงพอกับผู้ร่วมพิธี (คนละ 1 ดอก)
- ธูป นิยมใช้ธูปหอม มีจำนวนมากเพียงพอกับผู้ร่วมพิธี (คนละ 1 ดอก)
- กระถางธูป ขนาดใหญ่ จำนวน 1 ใบ
-
แนวทางการปฏิบัติพิธีบรรจุศพ
-
อัญเชิญศพเข้าสู่ที่บรรจุศพ (บางสถานที่นิยมตั้งศพบำเพ็ญกุศลก่อนแล้ว จึงอัญเชิญศพ
เข้าสู่ที่บรรจุศพ) -
เจ้าภาพมอบก้อนดิน 1 ก้อน ดอกไม้สด 1 ดอก และธูปที่จุดแล้ว 1 ดอก ให้แก่ผู้ร่วมพิธีบรรจุศพจนครบทุกคน
-
เจ้าภาพเชิญผู้มีเกียรติที่มาร่วมพิธีและเป็นผู้ที่เคารพนับถือเป็นประธานบรรจุศพ
-
ประธานพิธีหรือเจ้าภาพทอดผ้าบังสุกุลไว้บนหลังหีบศพ
-
พระสงฆ์พิจารณาผ้าบังสุกุล
-
ประธานเริ่มพิธีบรรจุศพด้วยการวางก้อนดิน และดอกไม้สด ณ สถานที่บรรจุศพนั้น แล้วถือธูปประนมมือยกขึ้นไหว้ตามฐานะของผู้ตาย ถ้าผู้ตายอายุมากกว่าให้หัวแม่มือจรดปลายจมูกแต่ถ้าผู้ตายอายุน้อยกว่าให้หัวแม่มือจรดปลายคาง อธิษฐานในใจว่า “ขอจงอยู่ เป็นสุข ๆ เถิด” แล้วปักธูปไว้ ณ กระถางธูปที่จัดเตรียมไว้
-
เจ้าภาพนิยมนำเงินเหรียญ 1 บาท หรือเหรียญ 5 บาท จำนวน 1 เหรียญ เป็นอย่างน้อย วางลง ณ สถานที่บรรจุศพนั้นพร้อมนึกในใจว่า “ข้าแต่ท่านผู้เป็นเจ้าของที่ ข้าพเจ้าขอมอบเงินนี้เป็นค่าที่อยู่ให้แก่ศพนี้” เป็นเสร็จพิธีบรรจุศพ
-
ในการประกอบพิธีบรรจุศพนี้ บางท้องถิ่นนิยมมีการโปรยทานด้วย เพื่อเป็นการบำเพ็ญ ทาน ซึ่งถือเป็นการกุศลอีกส่วนหนึ่ง อันเป็นการส่งเสริมเพิ่มเติมบุญบารมีของผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว ให้มีมากยิ่งขึ้นในคติวิสัยสัมปรายภพนั้น
คำถามที่พบบ่อยเรื่องการสวดพระอภิธรรม
สวดพระอภิธรรม คืออะไร
คือพิธีบำเพ็ญกุศลประจำคืนหลังตั้งศพ นิมนต์พระสงฆ์ 4 รูปสวดพระอภิธรรม 4 จบ เพื่ออุทิศกุศลแก่ผู้วายชนม์ จัดทุกคืนจนถึงวันฌาปนกิจ เจ้าภาพถวายเครื่องไทยธรรมและทอดผ้าบังสุกุลในแต่ละคืน
จำนวนวันสวดพระอภิธรรม ควรมีกี่วัน
นิยมสวดตั้งแต่วันตั้งศพต่อเนื่องจนครบ 7 คืน แต่จะจัด 3 คืน หรือ 5 คืน ก็ได้ตามความสะดวกของเจ้าภาพ ที่นิยมทั่วไปคือ 3 คืน
สวดอภิธรรม เริ่มกี่โมง ใช้เวลานานแค่ไหน
พระสงฆ์ส่วนมากเริ่มสวดประมาณ 18.30 น. ใช้เวลาเร็วสุดร าว 30 นาที ช้าสุดประมาณ 2 ชั่วโมง ขึ้นกับวัดและจำนวนเจ้าภาพร่วมในคืนนั้น
ขั้นตอนการสวดพระอภิธรรมแต่ละคืน มีอะไรบ้าง
นิมนต์พระ 4 รูปขึ้นอาสน์สงฆ์ ประธานจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย พระธรรม และเครื่องทองน้อยหน้าศพ อาราธนาศีล รับศีล พระสวดพระอภิธรรม 4 จบ ถวายเครื่องไทยธรรม ทอดผ้าบังสุกุล พระอนุโมทนา เจ้าภาพกรวดน้ำรับพร เป็นอันเสร็จพิธี
ทอดผ้าบังสุกุล คืออะไร ใครเป็นผู้ทอด
คือการนำผ้าไตรหรือผ้าสบงวางบนภูษาโยงหรือสายโยงที่เชื่อมกับหีบศพ ให้พระสงฆ์พิจารณาผ้าบังสุกุล เป็นการถวายผ้าอุทิศแก่ผู้วายชนม์ เจ้าภาพมักเชิญประธานหรือแขกผู้ใหญ่ที่เคารพเป็นผู้ทอด
เป็นเจ้าภาพสวดพระอภิธรรม มีค่าใช้จ่ายเท่าไหร่
ตั้งแต่หลักหมื่นถึงหลักล้าน ขึ้นกับประ เภทพิธี ชนิดหีบ ดอกไม้ ของชำร่วย จำนวนแขก และอาหารรับรอง โดยเฉลี่ยในกรุงเทพฯ การร่วมเป็นเจ้าภาพหนึ่งคืนอยู่ที่ประมาณ 20,000–50,000 บาทขึ้นไป
เจ้าภาพต้องเตรียมอะไรในคืนสวด
ปัจจัยถวายพระ เครื่องไทยธรรม ผ้าไตรหรือผ้าสบงสำหรับทอดบังสุกุล ดอกไม้ธูปเทียน น้ำร้อนน้ำเย็นรับรองพระสงฆ์ อาหารว่างและน้ำดื่มรับรองแขก และรายชื่อประธานผู้จุดธูปเทียนและผู้ทอดผ้าของคืนนั้น
นิมนต์พระสงฆ์กี่รูป
พิธีสวดพระอภิธรรมทั่วไปนิมนต์พระสงฆ์ 4 รูป ส่วนพิธีสวดพระพุทธมนต์หรืองานหลวงนิยมนิมนต์ 5 รูปขึ้นไปหรือ 10 รูป
หลังสวดพระอภิธรรมครบแล้ว ขั้นตอนต่อไปคืออะไร
วันรุ่งขึ้นหลังคืนสุดท้ายเป็นวันฌาปนกิจ มีเทศน์ ถวายเพล สวดมาติกาบังสุกุล แล้วเวียนเมรุประชุมเพลิงช่วงบ่า ย และเก็บอัฐิเช้าวันถัดไป

